Actueel

14 strategieën om zelfstandiger te leren

di 17 nov 2015

Een nieuw boek beschrijft veertien strategieën om te leren. Tijd en geld, zo schaars in het onderwijs, kunnen daarmee bespaard worden.

Scholen zitten weer in een hectische periode: passend onderwijs, bezuinigingen, registratiedruk en intussen moet de kwaliteit ook omhoog. Een manier om dat voor elkaar te krijgen, is om meer uit leerlingen zelf te halen. Dat kan beter en effectiever dan nu gebeurt.

Het Groninger Instituut voor Onderzoek van Onderwijs (GION) heeft een meta-analyse gedaan van 55 internationale onderzoeken om te bepalen welke leermethoden werken en effect hebben op motivatie en inzet. Het boek Effectiever leren met leerstrategieën van Pieternel Dijkstra is hierop gebaseerd en biedt veertien leerstrategieën waaruit leerlingen kunnen kiezen.

Hoogbegaafden vaak onderpresteerders
De veertien methoden werken op alle onderwijsniveaus. Ze kunnen leerlingen die moeilijk meekomen helpen aan te sluiten, en leerlingen die redelijk of goed presteren helpen nog beter te presteren. ‘Zwakke leerlingen weten niet hoe ze moeten leren, maar hebben dat wel nodig’, aldus Dijkstra. ‘Hoogbegaafden zijn vaak onderpresteerders. Ze stromen met hun inzicht en goede geheugen gemakkelijk door het basisonderwijs en soms zelfs ook nog door het voortgezet onderwijs, maar in het hoger onderwijs lopen ze vast, omdat ze nooit hebben geleerd hoe ze moeten leren. Ze hadden geen strategie. Als ze dat wel leren, wordt leren leuker en halen ze hogere cijfers.’

Weinig aandacht voor leerstrategieën
Helaas is op basisscholen weinig aandacht voor leerstrategieën, waardoor leerlingen met gebrekkige bagage naar de middelbare school gaan. Leraren hebben ook geen tijd om alle veertien strategieën aan leerlingen te leren. Wel zouden ze aan vier strategieën aandacht kunnen geven: Overzien, Vooruitkijken, Herhalen en Het nut inzien (zie kader). ‘Deze hebben het grootste effect op de schoolprestaties van leerlingen. Een korte training in leerstrategieën in de brugklas zou al veel schelen.’

Het onderwijs gebruikt eigenlijk alleen de strategieën Vooruitkijken en Bijhouden. ‘De strategie Het nut inzien kun je heel eenvoudig toepassen. Als leerlingen het nut van een vak of opdracht weten, werkt dat heel motiverend. Vertel niet alleen over de inhoud van het vak, maar ook waarom het belangrijk is voor hun toekomst.’

De 14 leerstrategieën

  1. Overzien: ken de leerstrategieën en wanneer ze handig toepaspaar zijn voor een leertaak.
  2. Jezelf kennen: ken je eigen sterke en zwakke punten.
  3. Vooruitkijken: plannen van leerwerk, bepaal wat prioriteit heeft.
  4. Bijhouden: houd je eigen voortgang bij in resultaten, concentratie en inzet.
  5. Terugkijken: evalueer leertaken en trek daar lessen uit.
  6. Herhalen: herhaal de stof.
  7. Verdiepen: doe iets actiefs met de leerstof en denk erover na.
  8. Structureren: inperken en organiseren van informatie.
  9. Jezelf organiseren: eigen inspanningen goed laten verlopen.
  10. Omgeving organiseren: zorgen voor een optimale leeromgeving.
  11. Anderen organiseren: zorg dat je van anderen krijgt wat nodig is om goed te kunnen leren.
  12. Jezelf vertrouwen: heb zelfvertrouwen en gebruik dat om jezelf te motiveren.
  13. Het nut inzien: inzicht krijgen in de waarde van de leerstof, waardoor je motivatie toeneemt.
  14. Jezelf motiveren: boor intrinsieke motivatie om te leren aan.                                                                                        

Gemiste kans
Dijkstra hoopt dat de Pabo’s haar boek oppikken, zodat leraren leren om leerlingen naar vermogen te laten presteren. ‘Het is een gemiste kans als leerlingen niet het onderste uit de kan halen. Met een 6 is de onderkant “gered”, maar dan houdt het op. Als je vanuit de kenniseconomie redeneert, moet de gemiddelde presteerder meer aandacht krijgen.’

Preventief inzetten van leerstrategieën kan later problemen voorkomen en bespaart werk op termijn. ‘Met de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (NHL) en het centrum voor nascholing van de Universiteit van Amsterdam organiseren we al trainingen voor leraren op maat.’

Leraar als rolmodel
Scholen hebben vooral veel vragen over motivatie, merkt Dijkstra. Dat ervaren zij met name als probleem. De strategie Het nut inzien kan hierbij helpen, maar leraren zijn zelf ook rolmodel. ‘Zij moeten de strategieën zelf ook toepassen, bijvoorbeeld de strategie Verdiepen. Wees een creator. Bedenk zelf voorbeelden en plaatjes naast een tekst en ga daar actief mee aan de slag. Daar ontbreekt het vaak aan bij leerkrachten. Eén strategie gaat goed, maar de rest kennen ze niet. Ze vinden het eerder “leuk” dan dat ze kennis erover opdoen.’

Niet alleen woorden, ook je handelen en hoe je zelf voor de klas staat bepaalt de motivatie van leerlingen. ‘Als een leraar een kind “framet” als slechte presteerder, dan gaat deze ook slechter presteren. Verwachtingen lokken gedrag uit. Leraren doen dit niet bewust, maar toch vertaalt dit zich in gedrag waardoor ze minder aandacht geven aan de leerling, hem minder stimuleren bij opdrachten of minder positieve feedback geven, terwijl de strategie “Jezelf vertrouwen” meer motivatie geeft.’

Maatwerk
Leraren kunnen maatwerk leveren door in te schatten welke strategieën het beste bij een individuele leerling passen. Een leraar zou zowel coach, rolmodel als creator moeten zijn. Leraren hebben alleen helemaal geen tijd voor maatwerk, aldus Dijkstra. ‘Het gebeurt vaak alleen als een leerling buiten de boot valt. Het is onbegonnen werk bij alle leerlingen maatwerk te leveren. Toch kun je al heel wat bereiken als je een strategie als Het nut inzien klassikaal uitlegt. Dat hoeft niet veel tijd te kosten.’

Bron: Intermediair.nl


Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
CAPTCHA Image

Nog geen reacties geplaatst