Actueel

Column: 3 managementlessen via een huisvrouw en een printer uit 1985

ma 20 jan 2020 - Guido van de Wiel

In het gezin waarin ik opgroeide waren we er vroeg bij met computers. De eerste personal computer die in huis kwam, moest je nog op de televisie aansluiten. Dat was een ZX-Spectrum. Een kleine computer met gummi toetsen die mijn broer via een wedstrijd van de ANWB gewonnen had. We schrijven begin jaren tachtig, een periode die je het beste kunt herleven door nu op Netflix naar de serie Stranger Things te kijken. Al snel na de ZX Spectrum kwam de Commodore 64 in huis. En in die overgang van 1984 naar 1985 gebeurde iets bijzonders, naast het feit dat in dat jaar mijn lievelingsfilm Back to the Future verscheen. De printer die erbij geleverd werd, was de MPS-803. Mijn broer had daar extra voor gespaard (of er langer bij mijn ouders om gezeurd) en hij legde als 15-jarige precies uit wat het voordeel was van deze technologisch hoogstaande matrixprinter. In tegenstelling tot zijn voorganger, de MPS-801, kon deze printer namelijk niet alleen regels printen van links naar rechts, maar ook steeds een nieuwe regel printen als de printerkop weer terug van rechts naar links bewoog. Dit scheelde per regel een seconde of twee die de MPS-801 nog wél nodig had gehad om zijn printerkop steeds werkeloos weer naar links te bewegen.
Als je goed naar deze ontwikkeling kijkt, kun je daar belangrijke lessen uit halen. Juist ook als manager, als R&D’er of als leidinggevende. De techniek van de MPS-801 is ontstaan vanuit het idee om de werking van een typemachine geautomatiseerd na te bootsen. (En de typemachine is op zijn beurt weer ontstaan door de gang van een schrijvende hand mechanisch na te bootsen). Het feit dat deze printer sneller dan een typemachine en relatief eenvoudig foutloze teksten aan het papier kon toevertrouwen, was veel waard. Bovendien werd het ineens mogelijk om vanuit huis meerdere kopietjes te genereren zonder stencil-apparaat, kopieermachine of carbonpapier. De eerste generatie homeprinters, waaronder de MPS-801, had daarmee voldoende USP’s – Unique Selling Points – om de typemachine van het bureau te stoten en deze in de vergetelheid te laten belanden.
De denkstap om de printerkop niet alleen van links naar rechts te laten werken maar ook op zijn terugweg, is niet eenvoudig te maken wanneer je in de denkgroef zit om een typemachine te automatiseren. Maar ga je als ontwerper kijken vanuit de uitdaging om printers sneller te maken, dan gaat je ineens opvallen dat dit apparaat aan efficiency nog wel iets te winnen heeft. Die denkstap kun je echter pas maken op het moment dat je het speelveld verlegt van het nabootsen van een typemachine naar het verbeteren van een bestaande, eenvoudige printer.

Als je de paarden voor een koets vervangt door een motor, hoef je het “koetswerk” wat overblijft plotseling niet meer als een koets te ontwerpen. Toch gebeurde dat. Neem de eerste auto’s, zoals die van Lenoir (1862), de Benz Velo of de Duryea: deze ogen meer als koetsen dan als auto’s. Wat is de maximale innovatiesprong die je kunt maken om te komen tot een wezenlijke verbetering, vernieuwing of zelfs uitvinding van een product? En hoe zorg je ervoor dat voor consumenten herkenbaar blijft wat je überhaupt nieuw bedacht hebt? Pas na het doorvoeren van een eerste verandering wordt vaak duidelijk waar zich de kansen voor een volgende verbetering voordoen. Als je teveel stappen in één keer wilt zetten, beland je al snel in een te fictief Land of Make Believe. Goethe zei ooit: ‘Het is onvoldoende om stappen te zetten die ooit naar een doel leiden. Elke stap dient gelijktijdig een zinvol doel én een stap te zijn.’ Zo is het ook met verbeteringen in organisaties. Los van wat technologisch mogelijk of onmogelijk was, zou het in 1985 ondenkbaar zijn om klanten zelf al hun bankzaken te laten regelen, zelf hun boodschappen te laten scannen, zelf hun koffie (gratis) te laten tappen in de supermarkt of zelf hun auto vol te laten tanken. Welke stretch kunnen je teamleden, maar ook je gebruikers of aandeelhouders maximaal maken?

Ik stel me voor hoe de ontwerper van de MPS-803 zijn eigen eureka-moment moet hebben gekend, door geheel anders naar het printen te kijken dan hoe op dat moment gewoon was of als haalbaar verondersteld werd. Wat een doorbraak in denken! Deze printer die, pagina na pagina, niet alleen zijn letters op de heenweg aan het papier toevertrouwt, maar ook op de terugweg in inkt zijn signatuur afgeeft. Ik weet nog dat ik deze inventie in actie minutenlang met bewondering bleef aanschouwen. Ver over de printer heen gebogen bleef ik de printerkop vel na vel gefascineerd volgen. De printerkop die zichzelf overigens begeleidde met geluiden die ik later alleen nog maar heb mogen beluisteren tijdens het uitvoeren van een wortelkanaalbehandeling door mijn tandarts. Ja, de MPS-801 printer was een verbetering ten opzichte van de typemachine. En de MPS-803 die in twee richtingen – bi-directioneel – kon printen was weer een cruciale verbetering ten opzichte van de MPS-801. Wat kun je als organisatie nu leren van dit verhaal over deze printer uit de jaren tachtig?
Ten eerste het belang om zo nu en dan uit te zoomen en je te beseffen hoe exponentieel de technologische ontwikkelingen elkaar hebben opgevolgd sinds de jaren tachtig. Waarin typemachine, telegram en PTT-telefoon reeds lang geleden het loodje hebben gelegd. Waarin Greenpoint, Kermits, faxapparaten en pagers inmiddels eveneens passé zijn. En mensen en bedrijven zich collectief afvragen wat de komende jaren de volgende stap zal zijn na de iPad, de Tesla en het 5G-netwerk. Hoe bereid je je als organisatie zo goed mogelijk voor op een nu nog niet gekende toekomst zonder elke hype maar blind te volgen.
Ten tweede hoe belangrijk het is om meerdere iteraties, meerdere ontwikkelstappen, na elkaar te zetten, wil je blijven innoveren. Omdat het vaak pas na het zetten van de eerste stappen duidelijk wordt wat vruchtbare volgende stappen kunnen worden. Elke stap verwordt in de loop der tijd tot tussenstap, maar is daarmee niet minder belangrijk om ook te zetten. Zo heeft de MPS-801 vóór de MPS-803 net zo goed een belangrijke rol gespeeld, alleen op een ander moment in de transitie. In een wereld vol vlees is de tussenfase om eerst vleesvervangers te introduceren een belangrijke stap wil je grote groepen mensen in beweging brengen naar een vegetarische samenleving. Vleesvervangers maakt de overgang van sudderlap naar sojaboon, van tartaar naar tofu, van kalfsoester naar oesterzwam wat zachter. Wie zijn clientèle in één keer van biefstuk naar walnoot wil laten bewegen, loopt het risico dat zijn aanbod tussen wal en schip valt.
Ten derde de kracht en potentie om wat je ziet en hoort in het ene domein ook te leren toepassen op een geheel ander domein. Zo had ik in de tijd van de Commodore 64 beter naar mijn moeder moeten luisteren na elke lunch. Dan had ik dankzij haar woorden waarschijnlijk de MPS-803 zélf kunnen ontwerpen.

Deze laatste les behoeft nog wat extra uitleg. Zodra mijn broer en ik vroeger na onze laatste happen van de lunch al bijna weer naar buiten renden om in bomen te klimmen of verder aan onze hut te bouwen, riep mijn moeder: "Nooit met lege handen naar de keuken!" En het is precies dát principe dat de crux vormt bij het verbeterde ontwerp van de MPS-803. Nooit met lege handen naar de keuken. Nooit de printerkop werkeloos langs het papier laten zoeven... Door dit werkend principe te gebruiken in organisaties, is eenvoudig na te gaan waar je nog verbeteringen en efficiency-slagen met elkaar kunt bereiken. Naast een ode aan de bi-directionele printer en aan steeds slimmer werken is deze column bovenal een ode aan mijn moeder.


Guido van de Wiel (Wheel Productions) is organisatiepsycholoog, ghostwriter en verbonden aan onder andere Verdraaide organisaties en de Veranderbrigade. Hij schreef boeken zoals Durf het verschil te maken, Organiseren met toekomst en Innoveerkracht. Verder is hij executive coach bij meerdere business schools. www.wheelproductions.nl

 


Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
CAPTCHA Image

Nog geen reacties geplaatst