Actueel

Column: Het tijdperk van de nieuwe Verlichting

wo 19 aug 2020 - Guido van de Wiel

Innovatie van producten en diensten bestaat niet alleen uit nieuwe uitvindingen doen. Soms is het de grootste innovatie om stapsgewijze verbeteringen in alle productieprocessen toe te passen. Om tot een gezonde bedrijfsvoering te komen, bestaat de gehele innovatiecyclus immers uit: creatie, implementatie en kapitalisatie.

En die kapitalisatiefase zit soms flink ingebakken in bedrijven. Farmaceutische bedrijven die hun patenten via minieme wijzigingen trachten te verlengen, om vooral winstgevend te blijven. Maar wie betaalt daarvoor de prijs? Ziekenhuizen, overheden, zorgverzekeraars, burgers? Om nog maar te zwijgen over patiënten. Het is de farmaceut AbbVie met hun monopolie op het reumamedicijn Humira gelukt om er 130 miljard dollar aan te verdienen sinds het op de markt kwam. Over kapitalisatie gesproken. De WHO vroeg onlangs nog farmaceuten om hun coronapatenten te delen. Daarmee ontstaat voor deze farmaceuten een dilemma tussen het 'uitnutten' van de eigen innovatie en de sprong naar open innovatie. En waar dat dilemma niet gevoeld wordt, wint het geld en verliest de moraal.

Wat gezond is voor een bedrijf is niet per se goed voor de wereld. Het uitnutten van eerdere innovaties kan zelfs de weg naar de echte inventies blokkeren. Echte inventies gaan gepaard met het gevoel van een lampje boven je hoofd (‘pling!’). Over dat lampje gesproken... Tijdens trainingen waarin ik de top van een niet nader te noemen beroemde lampenfabrikant meer dan twintig jaar geleden – in de vorige eeuw! – mocht begeleiden, wisten de hoge bazen indertijd al te melden: "Het is niet de vraag óf led-lampen er gaan komen, maar wanneer." Ze wisten dat efficiënter gloeilampen produceren niet de weg was. Toch duurde het vervolgens nog jaren voordat de led-lampen standaard in auto’s werden ingebouwd. De fabrikant had er een belang bij om de revolutie niet te snel te laten plaatsvinden. De ingerichte productielijnen moesten zo lang mogelijk intact blijven. Ook de hele beloningsstructuur was nog lange tijd geënt op de omzet en winst van producten die feitelijk achterhaald waren.

Toch ook hier een aantal kudo’s voor deze lampenfabrikant toen ik hoorde dat ze “licht als service” gingen aanbieden; een concept waarbij ze geen individuele lampen of armaturen verkochten, maar werden afgerekend op bijvoorbeeld “goed verlichte werkplekken”. Door licht als service aan te bieden kwamen de belangen van consument, omgeving en fabrikant weer in één lijn te liggen. Ineens was het een gezamenlijk belang om zuinige lampen te ontwikkelen, die extreem betrouwbaar waren en die weinig onderhoud nodig hadden. Een lager stroomverbruik was goed voor de portemonnee van de consument, beter voor het milieu én goed voor de fabrikant.

Mijn hart maakt nog altijd een sprongetje als ik werkelijke inventies tegenkom; nieuwe creaties, waarvoor je een paradigmashift in je denken moet maken, waarin radicaal gebroken wordt met bestaande concepten. Zo was het tot voor kort ondenkbaar om auto’s te ontwikkelen zonder koplampen. Maar die mini-revolutie heeft zich inmiddels in de auto-industrie voorgedaan. In zichzelf is de vinding waar het me hier om gaat vergelijkbaar met de overgang van wegenkaart naar TomTom, alhoewel deze revolutie waarschijnlijk minder gretig aftrek zal vinden dan de navigatiesystemen, maar toch is het een revolutie in denken. Audi introduceerde met hun conceptcar Audi AI: TRAIL quattro wel iets heel bijzonders. Deze auto, die speciaal ontworpen is voor kamperen in ruige gebieden, kent geen reguliere koplampen meer. De auto heeft vijf drones aan boord die vanaf de voorkant van het dak een lichtbundel kunnen vormen, maar ook op kunnen stijgen en als een zwerm, of juist als vijf dynamische lantaarnpalen, ieder hun lichtbundel op de aarde kunnen laten schijnen vanaf elk willekeurig punt om de auto heen (en in de meeste gevallen waarschijnlijk: vóór de auto uit). De drones kunnen de auto voorgaan en zo de omgeving verlichten op een manier die ondenkbaar is met vaste koplampen.

Deze inventie is niet ontstaan door nog efficiënter te produceren, maar door een geheel nieuwe toepassing van licht te introduceren. Door buiten de gebaande (denk)paden te treden, hebben ze een auto weten te ontwerpen zonder koplampen waarin het misschien nog wel veiliger rijden is dan in een auto mét koplampen.

Innovatie gaat vaak over het verbinden van twee werelden. Audi heeft hier de wereld van drones en de wereld van autoverlichting gecombineerd en er ook nog een dimensie of twee – hoogte en afstand – letterlijk aan toegevoegd.

Zo blijkt maar weer dat ware Verlichting toch van boven komt. 


Guido van de Wiel (Wheel Productions) is organisatiepsycholoog, (schrijf)coach en ghostwriter. Hij is onder meer verbonden aan Verdraaide organisaties en de Veranderbrigade. Hij schreef boeken zoals Durf het verschil te maken, Organiseren met toekomst en Innoveerkracht. www.wheelproductions.nl


Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
CAPTCHA Image

Nog geen reacties geplaatst