Actueel

Column: Steen der wijzen

di 18 feb 2020 - Guido van de Wiel

Onze zoon Bram had vandaag een inschrijfformulier bij zich van school. In Brams klas kregen alle kinderen die gemiddeld een voldoende of hoger stonden namelijk de mogelijkheid om zich voor het volgende jaar voor een extra vak in te schrijven. "Het vak komt gewoon bovenop mijn huidige rooster", zegt Bram en hij voegt eraan toe: "Bijna niemand gaat dat extra vak te doen." En als hij eerlijk is, zo zegt hij, ziet hij het eigenlijk ook niet zitten om die extra inspanningen te gaan doen.

Wij zien als ouders dat hij een extra vak makkelijk aan zou kunnen. Als hij aan tafel om onze mening vraagt, antwoord ik hem met een verhaaltje. Het is een verhaaltje dat ik ooit als kind gelezen heb in een maandblad uit de serie van Reader’s Digest. Het is al lang geleden dat ik het gelezen heb, maar het verhaaltje is me altijd bij gebleven.

“Er was eens een man die de opdracht kreeg om zoveel mogelijk stenen van de grond op te rapen en in een speciale, sterke, juten zak mee naar huis te nemen. Vol goede moed begon de man stenen te rapen, maar na verloop van tijd begon de zak die hij bij zich had, toch wel erg zwaar aan te voelen. Daarop besloot de man ook behoorlijk wat stenen te laten liggen en zo kwam hij uiteindelijk bij zijn huis aan. Daar viel hij in slaap en de volgende ochtend keek hij in de juten zak en zag tot zijn verbazing dat alle stenen veranderd waren in diamanten. Hoe groter de stenen die hij verzameld had, hoe groter de diamanten waren die er nu voor in de plaats gekomen waren. Toen vond hij het toch ineens wel erg jammer dat hij niet meer stenen had meegenomen.”

We bespreken samen hoe deze metafoor ook opgaat voor onderwijs, voor studie, voor vakken die je krijgt aangeboden. "Als hij geweten had dat het diamanten zouden worden, had hij die last wel kunnen dragen." Zelf ben ik gedurende mijn eigen studie ook net zo’n man geweest met zijn eigen juten zak. Op vertoon van je studentenkaart mocht je je voor alle vakken die je wilde volgen inschrijven. Gratis en voor niets. Maar naast een paar exotische uitstapjes bij kunstgeschiedenis en bij mediapsychologie, is het daarbij gebleven. Ik heb de juten zak van het universitaire onderwijs zelf zeker niet maximaal volgegooid met stenen. Eenmaal student af en begonnen met het werkend leven, zag ik pas welke waarde trainingen en opleidingen – letterlijk en figuurlijk – vertegenwoordigen. Ineens moest het bedrijf waar ik werkte – of ikzelf toen ik zzp’er werd – voor elke opleiding voortaan grof geld neerleggen: driecijferige, maar meestal, viercijferige getallen. En een opleiding mogen volgen in de tijd van de baas – en soms zelfs op kosten van het bedrijf – was ineens een cadeautje en niet langer een straf. Hoe een plicht in een recht kan veranderen…

Op school voelen vakken vaak als een verplichting. Net als sommige trainingen in organisaties trouwens. Want het kan behoorlijk onzinnig voelen om je bepaalde stof eigen te maken. Wat is het nut ervan alles te weten over de nieuwe Wet op de ondernemingsraden? Wat kun je ermee als je weet welke tektonische platen honderden jaren geleden en duizenden kilometers hiervandaan over elkaar zijn geschoven? De achterliggende vraag is: waar begint het leren? Wat maakt dat iemand in een leerstand komt? Dat begint toch met de verwondering van iemand over een bepaald fenomeen en niet met de lesstof die voorgekauwd uitgewerkt staat in respectievelijk hoofdstuk 1, 2, 3… Onbeduidende stenen toen je ze opraapte, blijken de volgende dag glimmende diamanten. Pas met terugwerkende kracht, pas in retrospectief, blijken de kennis en sommige ervaringen die je verworven hebt, toch van waarde te zijn. Soms zelfs van onschatbare waarde. Zoals die keer dat een deelnemer tijdens een trainingsdag met een hartaanval neerviel. Het eerste wat door mijn hoofd schoot was dat ik toch beter had moeten opletten bij de laatste bhv-cursus.

Waar houdt mijn ouderlijke advies aan mijn zoon op en waar wordt het een projectie van mijn patronen op hem, op zijn leven en op zijn keuzes? Het laatste wat ik hem aan wil doen, is hem in een situatie manoeuvreren waarin hij niet alleen zijn maar ook nog eens mijn juten zak moet dragen.

"We kunnen ook een hond nemen", zo sluit ik het familieberaad af. Vrouw en kinderen kijken me raar aan. "Ja", zeg ik, "want Goethe dichtte eens:

Gezocht: een kleine hond
Die niet bromt en niet bijt
Gebroken glazen vreet
En diamanten schijt."

Ik ben benieuwd of mijn zoon zich voor het extra vak gaat inschrijven.
Ik sta erbij en ik kijk ernaar.
Nee, ik sta hem bij – sowieso – en ik kijk ernaar.

 

Guido van de Wiel (Wheel Productions) is organisatiepsycholoog, (schrijf)coach en ghostwriter. Hij is onder meer verbonden aan Verdraaide organisaties en de Veranderbrigade. Hij schreef boeken zoals Durf het verschil te maken, Organiseren met toekomst en Innoveerkracht. www.wheelproductions.nl

Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
CAPTCHA Image

Nog geen reacties geplaatst